Sinds de prehistorie is de vrouw alomtegenwoordig in de kunstgeschiedenis, met voor elk tijdperk een eigen iconografie. Of het nu een religieus of een werelds onderwerp is, het portret van de vrouw, haar gezicht of haar lichaam, heeft de grootste kunstenaars ter wereld geïnspireerd.

Portrait of a Lady brengt vijfentachtig werken van grote kunstenaars samen rond dit steeds terugkerende motief in verschillende variaties. De tentoonstelling overkoepelt de artistieke schepping van het paleolithicum tot de hedendaagse kunst en nodigt het publiek uit om de universele gevoelens en voorstellingen te verkennen die geïnspireerd zijn door het vrouwenportret.

De tentoonstelling is onderverdeeld in vijf thema’s: De oorsprong, Vrouwen in een interieur, Naakt: Model, Muze, Portretten en zelfportretten en De genderkwestie.

Eeuwenlang heeft de afwezigheid van vrouwen in de kunstwereld ertoe geleid dat de geschiedenis van de kunst door mannen is bedacht en gemaakt. Ondanks enkele uitzonderingen, zoals Berthe Morisot en Mary Cassatt, die in deze tentoonstelling zijn opgenomen, werden vrouwelijke kunstenaars lange tijd gemarginaliseerd. Het portret is dan ook vooral het product van een mannelijke blik.

Toch is de twintigste eeuw die van de emancipatie van de vrouw in het Westen. Vanaf 1900, en vervolgens meer algemeen in de jaren 1960, kregen vrouwen toegang tot artistieke vorming. Er zijn nu meer vrouwen dan mannen op kunstacademies. De tentoonstelling biedt de gelegenheid om een grote verscheidenheid werken te ontdekken en een licht te werpen op de complexiteit van het artistieke denken en praktijk rond dit tijdloze thema.

De tentoonstelling brengt een dialoog tot stand tussen portretten van moderne Belgische kunstenaars zoals James Ensor, Constant Permeke, Paul Delvaux, Léon en Gustave de Smet en Oscar Jespers, en werken van moderne Europese kunstenaars zoals Henri Matisse, Pablo Picasso en Edgar Degas.

De video van de Brusselse kunstenares Ariane Loze en de foto van de Finse kunstenares Elina Brotherus werden gemaakt in de Villa Empain. Ten slotte nodigt de installatie A Mile in My Shoes uit om in de schoenen van vrouwen te stappen en naar hun levensverhalen te luisteren.

Portrait of a Lady voegt een hoofdstuck toe aan een lange rij initiatieven die onlangs aandacht besteelden aan de vrouw in de kunst.

De Standaard, 26 maart 2022